Buổi sáng đầu tiên gần như nhà nào cũng giống nhau: con bám chặt cổ mẹ ở cửa lớp, khóc to dần, và bố mẹ đứng ngoài hành lang nghe tiếng khóc đó suốt cả buổi làm việc. Cảm giác áy náy khiến nhiều người quay lại bế con về, rồi tuần sau mọi thứ lặp lại đúng như cũ.
Trẻ khóc ngày đầu không có nghĩa là trường không tốt, cũng không có nghĩa là con chưa sẵn sàng. Với một đứa trẻ hai, ba tuổi, đây là lần đầu tiên nó ở một nơi lạ mà không có người quen bên cạnh — phản ứng khóc là bình thường và dễ hiểu. Thứ quyết định con mất một tuần hay một tháng để quen không nằm ở ngày hôm đó, mà nằm ở hai tuần trước đó và ở cách bố mẹ chào tạm biệt.
Hai tuần trước ngày đi học: kéo nếp sinh hoạt ở nhà về sát lịch của trường
Việc làm con mệt nhất trong tuần đầu thường không phải là xa mẹ, mà là bị đổi giờ ăn và giờ ngủ đột ngột. Ở nhà con ngủ trưa lúc 13g30, ở trường cả lớp nằm xuống lúc 11g30 — một đứa trẻ vừa buồn ngủ vừa lạ chỗ thì khóc gấp đôi.
Cách làm nhẹ nhàng nhất là dời dần, mỗi ngày sớm hơn khoảng mười lăm phút, bắt đầu từ hai tuần trước ngày nhập học. Hai tuần đủ để dời một tiếng rưỡi mà con gần như không nhận ra. Ba mốc cần kéo về đúng giờ của trường: giờ dậy buổi sáng, giờ ăn trưa và giờ ngủ trưa. Xin trường bản lịch sinh hoạt một ngày trước khi bắt đầu — trường nào cũng có sẵn và sẵn sàng gửi.
Cùng lúc đó, tập cho con vài việc nhỏ sẽ dùng tới ở lớp: tự cầm thìa xúc ăn dù còn rơi vãi, tự uống nước bằng cốc, nói được câu "con muốn đi vệ sinh", và tự kéo quần sau khi đi. Không cần làm giỏi, chỉ cần con biết đó là việc của mình: ở lớp hai mươi bạn, đứa trẻ nói được nhu cầu của mình sẽ bớt ức chế hơn hẳn.
Tuần làm quen: ba buổi ngắn, mỗi buổi dài hơn một chút
Phần lớn trường mầm non đều có tuần làm quen trước khi nhận trẻ chính thức. Đừng bỏ qua phần này vì bận việc — nó tiết kiệm cho cả nhà rất nhiều nước mắt về sau.
Lịch làm quen hay dùng và chạy tốt trên thực tế:
- Buổi 1 (khoảng 45 phút): bố hoặc mẹ ngồi trong lớp cùng con, để con tự đi quanh phòng, sờ đồ chơi, nhìn các bạn. Người lớn ngồi yên một chỗ, không dắt con đi giới thiệu vòng quanh.
- Buổi 2 (khoảng 90 phút): bố mẹ ra ngoài hành lang ngồi chờ khoảng hai mươi phút rồi quay vào. Con biết rằng bố mẹ đi rồi sẽ quay lại — đây chính là bài học quan trọng nhất của cả tuần.
- Buổi 3 (nửa buổi, có ăn nhẹ): con ở lại một mình, ăn bữa phụ cùng lớp, bố mẹ đón trước giờ ngủ trưa.
- Buổi 4 trở đi: ở lại ăn trưa và ngủ trưa, đón vào đầu giờ chiều. Tuần sau mới ở cả ngày.
Trong tuần này, hãy đưa cho cô một món đồ quen thuộc của con: cái gối nhỏ, con thú bông hay cái khăn sữa con vẫn ôm khi ngủ. Vật quen mùi giúp con qua được giờ ngủ trưa, thời điểm khó nhất trong ngày.
Buổi sáng đầu tiên: chào tạm biệt trong ba mươi giây, và tuyệt đối không lẻn đi
Đây là chỗ nhiều người làm ngược. Có hai kiểu chia tay đều khiến mọi thứ tệ hơn: kiểu thứ nhất là đứng lại dỗ mười lăm phút ở cửa lớp, kiểu thứ hai là chờ con quay đi chơi rồi lẻn ra về.
Dỗ lâu khiến con hiểu rằng khóc to hơn thì bố mẹ ở lại lâu hơn — hôm sau con sẽ khóc to hơn thật. Lẻn đi thì tệ hơn nữa: con quay lại không thấy mẹ đâu, và từ hôm đó nó không dám rời mắt khỏi mẹ một giây nào ở cửa lớp. Một lần lẻn đi có thể làm hỏng cả tuần làm quen đã dựng công phu.
Cách làm gọn và có hiệu quả: vào lớp, cởi giày cất đồ cho con, nói đúng một câu ngắn và cố định mỗi ngày — "Mẹ đi làm, chiều ăn xong mẹ đón con nhé" — ôm một cái, trao con cho cô rồi đi thẳng, không quay lại. Toàn bộ nên gói trong khoảng ba mươi giây đến một phút. Câu chào nên giống hệt nhau mỗi ngày, vì sự lặp lại là thứ tạo cảm giác an toàn cho trẻ nhỏ.
Quan trọng không kém: hãy đón con đúng giờ đã hứa trong suốt hai tuần đầu, thậm chí sớm hơn năm phút. Con đang học một điều duy nhất — bố mẹ đi rồi sẽ quay lại. Trễ một buổi trong giai đoạn này làm bài học đó lung lay.
Con khóc bao lâu thì được coi là bình thường?
Đây là câu hỏi các cô nhận nhiều nhất. Không có con số đúng cho mọi đứa trẻ, nhưng những mốc dưới đây là thứ giáo viên mầm non quan sát thấy ở phần lớn các lớp:
- Thời gian khóc trong một buổi: phần lớn trẻ nín trong khoảng năm đến mười lăm phút sau khi bố mẹ đi khuất, rồi bị cuốn vào hoạt động của lớp.
- Trẻ 3–5 tuổi: thường mất khoảng một đến hai tuần để vào lớp không khóc.
- Trẻ 18–24 tháng: lâu hơn, thường ba đến sáu tuần, và hay khóc lại sau mỗi đợt nghỉ dài hoặc ốm.
- Khóc lại sau vài tuần yên ổn: hay gặp sau kỳ nghỉ lễ, không phải bước lùi.
Chỗ hỏi đáng tin nhất là cô chứ không phải con: sau khi bố mẹ đi thì bao lâu con nín, con có ăn không, có ngủ được không. Nhiều trường gửi ảnh và ghi chú trong ngày chính là để trả lời câu đó.
Bảy lỗi bố mẹ hay mắc trong tuần đầu
- Doạ con bằng chuyện đi học: "không ngoan là mai cho đi học cả ngày". Con sẽ hiểu trường là hình phạt.
- Hỏi dồn khi đón: "hôm nay có bạn nào bắt nạt con không?" — câu hỏi này gợi ý cho con rằng ở đó có chuyện xấu.
- Cho nghỉ khi con khóc nhiều: nghỉ hai ba hôm rồi quay lại thì mọi thứ bắt đầu lại từ đầu.
- Quay lại lớp sau khi đã chào: con vừa nín lại bật khóc, và lần sau sẽ khóc dai hơn.
- Hứa điều không giữ được: "mẹ đứng ngoài cửa chờ con" trong khi mẹ đi làm.
- Đón muộn liên tục trong hai tuần đầu, khi con là bạn cuối cùng ở lớp.
- Kể chuyện con khóc trước mặt con — con nghe hết và học được rằng khóc là việc đáng chú ý.
Khi nào nên trao đổi thêm, và trao đổi với ai
Phần lớn trẻ đều qua được giai đoạn này chỉ bằng thời gian và sự kiên định của người lớn. Nhưng có vài tình huống nên ngồi lại với giáo viên sớm thay vì chờ tiếp: con không ăn gì suốt buổi trong nhiều ngày liền, không ngủ trưa được sau ba tuần, sụt cân thấy rõ, sợ hãi ngay khi nhìn thấy cổng trường, hoặc thay đổi rõ rệt về giấc ngủ và sinh hoạt ở nhà.
Trong những trường hợp đó, hãy hẹn gặp giáo viên chủ nhiệm để nghe mô tả cụ thể một ngày của con ở lớp, đồng thời hỏi ý kiến bác sĩ nhi khoa về phần sức khoẻ, ăn uống và giấc ngủ. Nhà trường quan sát được hành vi ở lớp, còn vấn đề thể chất và phát triển thì cần người có chuyên môn y tế đánh giá.
Cuối cùng, một điều dễ quên: người lớn cũng cần thời gian làm quen. Bố mẹ đứng ở cửa lớp với vẻ mặt lo lắng thì con đọc được ngay. Bình tĩnh, ngắn gọn, đúng giờ — ba việc đó giải quyết phần lớn nước mắt của tuần đầu.
